• crepulja
    Serbia

    Crepulja – dlaczego nazywa się ją żeńską ceramiką?

    Crepulja to technika garncarska pochodząca jeszcze z neolitu. W południowo-wschodniej Serbii ciągle znany i praktykowany jest sposób wyrabiania tej archaicznej ceramiki kuchennej. Na obszarze obecnej Serbii pierwsza ceramika pojawiła się w neolicie, czyli na przełomie VII i VI tysiąclecia p.n.e. Co ciekawe, chociaż przez Bałkany przewalały się tabuny ludów i rozmaite kultury, ceramika pozostawała uparta, niezmienna i tkwiąca w jednym miejscu. Świadczy to o stopniowym przekazywaniu zdobyczy kulturowych. Zupełnie tak jakby jedno plemię, zanim zniknęło z areny dziejów, zdążyło swoje tajemnice przekazać młodszym następcom. Crepulja – jak wygląda? Crepulja przypomina szeroki, płaski talerz z niewielkim randem. Naczynie to było uniwersalne, ale główne zastosowanie znalazło przy specyficznym pieczeniu chleba. Crepulje były zwykle wykonywane przez starsze kobiety, dlatego mówi się, że to żeńska ceramika. W każdej wiosce żyło zazwyczaj kilka starszych pań wykwalifikowanych w tym rzemiośle. Do roboty…

  • Konflikt na Bałkanach
    Bałkany

    Konflikt na Bałkanach? Tym razem w internecie

    Konflikt na Bałkanach. Znowu. Od trzech dni na IMDb trwa wojna między Serbami i Chorwatami. Powód? Serbski kandydat do Oskara „Dara z Jasenovca”. Film opowiada o losach serbskiej dziewczynki. Dara wraz z matką i dwójką braci trafia do obozu w Jasenovcu. Wkrótce jej mama i starszy brat giną, a Dara musi dorosnąć w ekspresowym tempie i walczyć o przeżycie swoje i młodszego brata. Obóz założyli podczas II wojny światowej chorwaccy ustasze, którzy współpracowali z hitlerowskimi Niemcami. O filmie pisałem już kilka wpisów wcześniej. Konflikt na Bałkanach – zaczęło się od USA Burza wokół filmu zaczęła się po tym, jak amerykański magazyn „Variety” opublikował ostrą krytykę tego filmu. Autor tekstu, Jay Weissberg, określił dzieło jako „nieskrywaną serbska propagandę”. Krytyk zarzucił filmowi, że jest zbyt ewidentnie zaprojektowany jako antychorwacki i antykatolicki. Dodatkowo „Dara z Jasenovca” skupia się na nadmiernej…

  • kosovski bozuri
    Serbia

    Kosovski božuri – piosenka o kosowskich piwoniach

    „Kosovski božuri”, inaczej też „Ej, dragi, dragi…” to ludowa piosenka serbska pochodząca oczywiście z terenów Kosowa i Metohiji. Stawiam ją wysoko na mojej topliście folkowych utworów pochodzących z terenów byłej Jugosławii. Lubię ją za ckliwą melodię przeszytą anatolijską manierą rytmiczną, lubię za niby proste słowa, dające jednak szerokie pole dla popisów interpretatorskich. Piosenkę spopularyzował Jordan Nikolić. Pieśniarz urodził się w Prizrenie w Kosowie. Zaczął śpiewać w wojsku i wyrobił nawet własny, para-włoski styl, przez który nazwano go wkrótce „Jordan Napolitanac”. Potem jednak zasłynął jako interpretator kosowskich pieśni ludowych, które wykonywał wraz z orkiestrą Radia Belgrad. Śpiewał w całej Jugosławii i Europie. Szczególnym momentem w karierze był występ w Wielkiej Sali Koncertowej im. Piotra Czajkowskiego w Moskwie podczas Dni Jugosławii w Związku Radzieckim, gdzie na bis mistrzowsko wykonał utwór „Večernji zvon”. Następnego dnia w radzieckiej…

  • Dara z Jasenovca
    Serbia

    Dara z Jasenovca. Serbski kandydat do Oscara

    „Dara z Jasenovca” to pierwszy fabularny film serbski opowiadający o eksterminacji w ludności w największym obozie koncentracyjnym na Bałkanach podczas II wojny światowej. Lager powstał na zlecenie ustaszy rządzących wtedy Chorwacją. Film wchodzi na amerykańskie ekrany na początku lutego. Film miał mieć swoją premierę już w kwietniu 2020 roku, w 75-tą rocznicę wyzwolenia więźniów z obozu w Jasenovcu. Ze względu na pandemię COVID-19 premierę przesunięto na 22 października 2020, a ostatecznie – znowu kilka miesięcy później. Dlatego w Serbii film zostanie pokazany dopiero 22 kwietnia – na 76-tą rocznicę dramatycznych wydarzeń. Dzieło było już przedpremierowo pokazane w listopadzie w Gračanicy w Kosowie. Fabuła filmu „Dara z Jasenovca” Po agresji ustaszy i hitlerowców na region Kozary (BiH) miejscowa ludność skierowana zostaje do obozów koncentracyjnych. Wśród nich także dwunastoletnia Dara Ilić z mamą i dwójką braci. Dara z resztą rodziny trafia do obozu…

  • skandal
    Serbia

    Skandal! Znany reżyser oskarżony o gwałty

    Skandal w Serbii. Mieszkańcy tego państwa mają do rozmowy inny temat niż spowszedniały koronawirus! Chodzi o seksualne wykorzystywanie nieletnich aktorek przez uznanego i o wiele starszego reżysera. Już dwudziestka młodych aktorek zgłosiła się na policję, by zeznać, że były gwałcone i molestowane przez znanego reżysera i właściciela szkoły aktorskiej – Mikę Alkesića. Aleksić to ważna persona w serbskim środowisku teatralnym i filmowym. Urodził się w 1952 roku. Od 1980 był dyrektorem artystycznym Studia Dramatu Telewizji Belgrad, czyli w obecnym RTS. Wyreżyserował pięć filmów dokumentalnych, 11 słuchowisk radiowych, 30 programów telewizyjnych i ponad 600 premierowych programów telewizyjnych i radiowych. Założył szkołę aktorską, został cenionym pedagogiem przyszłych aktorów, specjalizował się w dramacie. – Mika Aleksić pierwszy raz zgwałcił mnie, gdy miałam 17 lat. On miał wtedy 61 – przyznała publicznie jego uczennica ze szkoły aktorskiej,…

  • Serbia

    Ko to tamo peva? – zakręcony los aktora

    „Ko to tamo peva?” powstał w 1980 roku. Dzisiaj to kultowy film jugosłowiańskiej kinematografii. Zaglądamy, co słychać u jednego z mniej docenianych aktorów z tego arcydzieła. Oczywiście pamiętacie małego Cyganka z filmu „Ko to tamo peva?”. Tak, tego w za długim płaszczu, za dużym kapeluszu i z drumlą w ustach. Jeżeli chcecie go poznać, musicie wejść do jednego z belgradzkich autobusów. Ko to tamo peva? Fabuła Jest 5 kwietnia 1941 roku gdzieś w Serbii. Grupa przypadkowych ludzi jedzie autobusem do Belgradu. Pojazd należy do cwanego Krstica i jego niezbyt pojętnego syna. Autobusem jedzie m.in. dwóch Cyganów, weteran wojenny, pieśniarz, sympatyk nazistów. Po drodze zabierają księdza i nowożeńców jadących nad morze. W trasie spotykają ich drobne przygody: zaorana droga, rozwalony most, pana i nazistowski nalot. Film pokazuje rozwarstwienie serbskiego społeczeństwa i nastroje w przeddzień wojny. Dzieło kręcono 26 dni na stepie…

  • serbia ceny paliwa
    Bałkany,  ceny paliwa

    Serbia ceny paliwa 2020 – sprawdź przed wyjazdem.

        Serbia ceny paliwa w 2020 roku, jakie są? Kończy się zima, koronawirus szaleje, nie wiadomo co to będzie ze światem i naszymi wakacyjnymi wyjazdami. Ale powolutku można je planować i robić montaż finansowy. Przejazd przez Serbię autostradami z północy na południe w kierunku na Grecję, Bułgarię, czy Albanię to 500 km. Czasami więc trzeba będzie gdzieś zatankować. Na górnym zdjęciu podaję lutowe ceny w sieci EuroPetrol na stacji w Paliću, północna Serbia, blisko granicy z Węgrami.       A to już ceny w Zemunie, części Belgradu. Różnice są niewielkie. W całym kraju nie ma znaczących dysproporcji w cenach paliwa.   Przyjmuję, że 1 dinar serbski to 0,037 złotego, tak więc ceny paliw  w Serbii w lutym 2020 wyglądają następująco:   – diesel – 5,92 zł – benzyna 95 – 5,55 zł – LPG (TNG) – 3,03   Serbia ceny…

  • Stjepo Filipović
    Bałkany,  Chorwacja,  Jugosławia,  Serbia

    Stjepo Filipović wygryziony. Perška na topie

      Stjepo Filipović przewraca się w grobie, podczas gdy w Belgradzie zamarzło piekło.   Komisja do spraw nazewnictwa zmieniła nazwę jednej z ulic. Do tej pory trzystumetrowa, ślepa droga w dzielnicy Savski Venac poprzednio nosiła nazwę Stjepana Filipovića. Teraz na tabliczkach jednej z odnóg będzie widnieć inne nazwisko – Emila Perški. Dla wyjaśnienia: to tak jakby w Warszawie w ramach dekomunizacji przemianowano ulicę partyzanta Armii Ludowej na innego bojownika z czasów II wojny światowej – tym razem członka Ukraińskiej Powstańczej Armii.   Stjepo Filipović   Stjepo Filipović to ikona jugosłowiańskiej partyzantki. Do niewoli dostał się prawdopodobnie po zasadzce zorganizowanej przez królewskich czetników i niemieckich okupantów. Hitlerowcy powiesili go publicznie w Valjevie w zachodniej Serbii. Po wojnie oczywiście zaczął rozrastać się jego mit, przede wszystkim za sprawą zdjęcia opublikowanego w 1944 roku w belgradzkiej „Polityce”. Mali Schengen, afera…

  • Mali Schengen
    Bałkany,  mali Schengen,  polityka,  Serbia

    Mali Schengen, afera Krušik i szpiedzy z Rosji

    Co tam panie na Bałkanach? –  powstaje „Mali Schengen”. – Bałkany muszą stworzyć swój własny model układu Schengen – pięć miesięcy temu taką myśl rzucił Edi Rama, prezydent Albanii, podczas sarajewskiego zjazdu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. We wrześniu w Nowym Jorku prezydent Serbii Aleksandar Vučić poparł pomysł utworzenia „małego Shengen”. Serbski przywódca pod tym pojęciem rozumie nie tylko swobodę przekraczania granic, ale też nieco więcej.  Coś co bardziej przypomina dawną Europejską Wspólnotę Gospodarczą, w której nie było jeszcze ujednolicania przepisów, a jedynie swoboda obrotu handlowego towarów i usług. Nowa Jugosławia – Nie chodzi tu o żadną Nową Jugosławię, tylko o lepsze warunki dla naszych obywateli. Żeby mogli łatwiej podróżować, lepiej żyli i mieli normalność, a nie tylko konflikty i nienawiść – tłumaczył prezydent Serbii Aleksandar Vučić. Niedawno doszło do spotkania dwójki wymienionych…

  • Serbia zakaz handlu
    Bałkany,  Serbia

    Serbia zakaz handlu – czego chcą obywatele?

    Serbia i zakaz handlu? Czarnogóra zamknęła sklepy w niedziele. Teraz Serbowie spoglądają na sąsiadów i zastanawiają się, czy nie przyjąć takiego rozwiązania w ich kraju. „Związki zawodowe opowiadają się za zakazem prowadzenia działalności handlowej marketów i dużych centrów w niedziele. Sytuacja pracowników i ochrona rodziny jest coraz gorsza niż kiedykolwiek. Praca w niedziele stała się nadużyciem. Uważamy, że państwo powinno ustanowić godziny pracy podobne do tych w Grecji, które kończyłyby się w sobotnie popołudnie i trwały do ​​poniedziałku rano, pierwszego dnia roboczego tygodnia. Zgadzamy się, że należy szanować inwestorów, którzy zainwestowali w biznes. Ale większość pracowników i ich prawo do odpoczynku w weekendy w rodzinie należy szanować w sposób, w jaki sobie tego życzą.” – memorandum tej treści pojawiło się na internetowej stronie Zjednoczonych Związków Zawodowych „Jedność„. Nowe prawo Latem 2019 roku w Serbii weszło nowe prawo dotyczące handlu. Od tego…